Lato ktosikowi się troszkę przeciągnęło, więc od razu do rzeczy.

„Ostatni akt w Palmirze” – recenzja znajduje się na UFie. Zastanawiałem się nad tą książką i wciąż nie jestem w stanie jej jednoznacznie ocenić – a piszę to niby z perspektywy pewnego czasu po przeczytaniu. Dziwna rzecz.

Po raz kolejny pojawił się w zasięgu mych patrzałek Stanisław Lem, tym razem „Powrót z gwiazd”. Lem porusza tam dwa bardzo ciekawe problemy związane z futurologią, to jest nauką o przyszłości. Niby robi to tylko w ramach gatunku literackiego science-fiction, ale w rzeczywistości wychodzi daleko poza to – trudno to sklasyfikować, ale z pewnością wizje polskiego pisarza mają charakter interdyscyplinarny.

Dwa problemy poruszane przez Lema – „betryzacja” i loty gwiazdowe. „Betryzacja” to nic innego jak okrojenie psychiki ludzkiej i pozbawienie jej skłonności do agresji, możliwości zadawania bólu, owej nieprzewidywalności, gwałtowności, jakże typowej dla gatunku ludzkiego. Człowiek nie jest w stanie skrzywdzić siebie, a tym bardziej innej, żywej istoty. Główny bohater nie dość że został rzucony w świat którego nie jest w stanie zrozumieć (wrócił z podróży kosmicznej do świata, który wyprzedził go o dekady), to i próbuje – a wszystko to na tle eksperymentu „betryzacji” – walczyć ze swymi pragnieniami. Naprawdę świetnie zostało to przedstawione.

Z „betryzacją” bezpośrednio wiąże się drugie zagadnienie – loty gwiazdowe. Ludzkość pozbawiając siebie skłonności do ryzyka, automatycznie przekreśliła niebezpieczne i trudne wojaże w kosmos, gdyż zdają się one być niepotrzebne. Z tym nie zgadzają się oczywiście ci, co dopiero „powrócili z gwiazd”. Bardzo interesująca polemika, ale i dość trudna (takie przynajmniej miałem odczucie), dlatego też do książki zajrzę w przyszłości jeszcze co najmniej raz.

Na samiuteńki koniec wakacji zacząłem poczytywać książkę o dziwnym tytule – „W hołdzie królowi”. Okazało się, że jest to zbiór opowiadań pisarzy fantasy (i nie tylko), którzy postanowili oddać hołd Tolkienowi i stworzyli antologię składająca się z utworów zainspirowanych twórczością mistrza. Sporo znanych nazwisk (Pratchett, Norton, Silverberg, Resnick).

Nie wiedziałem nawet, że taka książka istnieje, dopóki nie natknąłem się na nią w księgarni. Na półeczce dzieł przecenionych (ale dosłownie :) ), pod plakietką „fantasy/horror” stała sobie prawie że już samotnie, więc wziąłem. Zacząłem czytać – początek był nudny, ale im dalej, tym lepiej. Jeszcze jej nie skończyłem – w wolnej chwili zaglądam i czytam kolejne opowiadanie. Część jest naprawdę świetna.

Co do poezji – wracałem, i to dość często, do jednego wirtuoza pióra, co za każdym razem przynosiło mi to sporo radości, otuchy i zadumy zarazem, zmuszając do namysłu nad formą dzisiejszego świata (a szczególnie dzisiejszej polityki). Zbigniew Herbert – Książę wśród polskich poetów, a nawet poszedłbym krok dalej i powiedział: Szara Eminencja. Sięgałem także do krynicy, że się tak wyrażę kolokwialnie, opracowań poezji Herberta – do niezrównanego Gintrowskiego i Mistrza Kaczmarskiego. Szczególnie Gintrowskiego interpretacje mają w sobie to coś, co przesyła przez nerwy szybki i gwałtowny ładunek, wywołujący dreszcze na plecach i zrozumienie w duszy.

To by było na tyle – gusta muzyczne pozostawmy w spokoju, inne upodobania zresztą też. Mam nadzieję, że notki się spodobały – jak nie, to obleczmy się w kir i zakryjmy ten fakt milczeniem...

Oni zabili w człowieku – człowieka.
Stanisław Lem, „Powrót z gwiazd”